strona główna | mapa serwisu | kontakt
Początki powiatu ostrowskiego
17 kwietnia 2012 roku

Początki powiatu ostrowskiego

Poważne zmiany w podziale administracyjnym regionu ostrowskiego nastąpiły w latach 80. XIX wieku - po zjednoczeniu Rzeszy Niemieckiej. Narastające wówczas działania germanizacyjne skłoniły władze pruskie do zwiększenia liczby niemieckich urzędników w powiatach poprzez ich podzielenie na jeszcze mniejsze jednostki terytorialne. Proces ten miał objąć Prowincję Poznańską oraz Prusy Zachodnie, czyli obszary państwa niemieckiego zamieszkane w przeważającej mierze przez ludność polską.

Podziałem powiatów w Prowincji Poznańskiej i Prusach Zachodnich na mniejsze zajął się w roku 1887 pruski parlament, odbywając w tym celu szereg debat i posiedzeń.

Kwestii wykrojenia z powiatu odolanowskiego powiatu ostrowskiego dotyczyło m. in. posiedzenie wyższej izby pruskiego parlamentu (tzw. Izby Panów – Herrenhaus), które odbyło się w dniu 14 maja 1887 roku.

Protokolant i sprawozdawca Komisji przygotowującej projekt podziału o nazwisku Mueller, przedstawił wówczas członkom Izby Panów oficjalne przyczyny oraz plan podziału powiatu odolanowskiego. Mueller podkreślił ponadto, że decydując się na podział powiatu odolanowskiego na dwa mniejsze, Komisja kierowała się również jego nadgranicznym położeniem i dużym ruchem granicznym. Powiat na stosunkowo długim odcinku graniczył bowiem z Cesarstwem Rosyjskim, a wzrost czynności związanych z obsługą wzmożonego ruchu granicznego stwarzał zbyt wiele obowiązków dla landrata tak dużej jednostki podziału administracyjnego, jaką był powiat odolanowski (do landrata należał m. in. nadzór nad osobami nielegalnie przekraczającymi granicę oraz sprawy weterynaryjne). Mueller w imieniu Komisji postulował więc podział powiatu odolanowskiego linią biegnącą z północy na południe (czyli równolegle do przebiegu granicy z Rosją), a nie z zachodu na wschód. Nie chciano bowiem dodatkowo dzielić odcinka granicznego pomiędzy większą liczbę powiatów. Ponadto Komisja starała się, by majątki wielkich właścicieli ziemskich pozostały po podziale w granicach jednego powiatu. Udało się to w przypadku włości rodu Thurn und Taxis, natomiast założenia tego nie przeprowadzono w odniesieniu do dóbr księcia Ferdynanda Radziwiłła (1834-1926) z Antonina, ordynata przygodzickiego (do tego członka Izby Panów, obecnego na opisywanym posiedzeniu). Sprawozdawca Mueller pocieszał jednak księcia tym, że jako posiadacz dóbr ziemskich w dwóch powiatach będzie on mógł z tego tytułu uczestniczyć w obu sejmikach powiatowych.

* 3_ferdynand_radziwill

Ryc. 3 Książę Ferdynand Radziwiłł (1834-1926)

W związku z podziałem powiatu odolanowskiego, do Izby Panów wpłynęła petycja ludności miasta Raszkowa i położonych wokół niego wiosek, by region ten został przyłączony do powiatu ostrowskiego. Mieszkańcy Raszkowa argumentowali, że bliżej im do Ostrowa, a z miastem tym mają na dodatek znacznie lepsze połączenie drogowe. Petycja ta nie została jednak rozpatrzona pozytywnie i Raszków pozostał w powiecie odolanowskim. Na pocieszenie dla jego mieszkańców Mueller podkreślił, że trzeba zbudować tam nowe i lepsze drogi.

Ostatecznie ustawę dzielącą powiaty w Prowincji Poznańskiej i w Prusach Zachodnich uchwalono w dniu 6 czerwca 1887 roku. Na jej mocy dotychczasowy powiat odolanowski został podzielony na dwa powiaty: odolanowski oraz ostrowski. Na obszar drugiego z nich miały się składać następujące części dotychczasowego powiatu odolanowskiego: gmina miejska Ostrów, obwód policyjny Ostrów-Wschód (odpowiadający w przybliżeniu terytorium obecnej gminy Sieroszewice), obwód policyjny Podkoce (odpowiadający w przybliżeniu obszarowi obecnej gminy Nowe Skalmierzyce) oraz część obwodu policyjnego Ostrów-Południe (Chynowa, Pustkowie Chynowskie czyli późniejszy Bogufałów, Przygodzice, Wysocko Małe, Antonin, Kamienice Stare) i część obwodu policyjnego Ostrów-Zachód (Będzieszyn, Biniew, Czekanów, Franklinów, Karski, Kołątajew, Kwiatków, Słaborowice, Bagatela, Lewków, Młynów i Szczury).

W rezultacie, z ówczesnego powiatu odolanowskiego został wydzielony odrębny powiat ostrowski, obejmujący około 414 km² i tylko jedno miasto – Ostrów, za którego zachodnimi rogatkami przebiegała granica powiatu. Przy powiecie odolanowskim pozostało natomiast około 480 km² oraz trzy miasta: Odolanów, Raszków i Sulmierzyce.

* 4_powiat_ostrowski_1887_1932

Ryc. 4 Powiat ostrowski w latach 1887-1932

* 5_starostwo_ul_wroclawska

Ryc. 5 Budynek Starostwa Powiatowego przy ul. Wrocławskiej 22

Odwiedzin: 831